Po raz kolejny przechodzi burzliwa dyskusja na temat szkolenia doskonalącego dla instruktorów i wykładowców nauki jazdy.
    Głosy oburzenia przeplatają się z poparciem dla autorów tego projektu. Zatem należy przypomnieć kilka faktów obrazujących ścieżkę szkolenia i merytorycznego nadzoru nad szkoleniem. Po pierwsze i najważniejsze, instruktorem może zostać osoba legitymująca się co najmniej średnim wykształceniem i zaledwie trzyletnim doświadczeniem posiadania prawa jazdy / czy korzystała z niego? - nie wiadomo / i jest absolwentem kursu   i zaliczyła egzamin państwowy. Po drugie …niestety tylko tyle. W uproszczeniu to wszystkie przepisy w zakresie przygotowania merytorycznego. Zdarzają się takie szkolenia organizować w WORD-ach lub organach samorządowych. Na dzisiaj zakłada się, że po przejściu tej ścieżki instruktor jest przygotowany do szkolenia przyszłych kierowców na wiele, długich lat. Jak wygląda dalsza edukacja zawodowa instruktora nauki jazdy? Z moich osobistych kontaktów z instruktorami wynika, że w OSK sporadycznie prowadzi się warsztaty doskonalenia zawodowego dla zatrudnionych tam szkoleniowców. Natomiast nadzór ze strony samorządów nad szkoleniem sprowadza się do kontroli formalnej, merytoryczna kontrola prowadzonych zajęć z kursantami nie funkcjonuje. Nie oznacza to jednak, że postęp w dziedzinie nowych form szkolenia kierowców nie istnieje. Zgoda, w środowisku szkoleniowców jest wielu liderów i pasjonatów tego zawodu. Motywy ich podnoszenia kwalifikacji zwykle wynikają z ambicji osobistych i chęci rzetelnego uprawiania swojego zawodu. Praktyka jednak dowodzi, że w obecny stanie prawnym brak jest zapisów które mobilizowały by do podnoszenia kwalifikacji przez instruktorów. Magiczna ręka wolnego rynku również nie eliminuje słabo szkolących instruktorów, nie działa ona także na korzyść tych ośrodków w których dba się o jakość szkoleń.
     Z  badań przeprowadzonych w WORD Katowice wynika, że przyszli kursanci wybierają OSK z powodu niskich kosztów oferowanego kursu i możliwości odbycia szkolenia w pobliżu swojego miejsca zamieszkania. Co bardziej przedsiębiorczy poszukują ośrodka metodą korzystają z poczty pantoflowej  w swoim środowisku. Skąd przyszły kursant mógłby czerpać wiedzę na temat jakość szkolenia w OSK? Urzędy administracji samorządowej rzadko publikują otrzymywane z WORD-ów wskaźników zdawalności w OSK. Tajemnicą poliszynela jest to, że wartości tego wskaźnika w poszczególnych ośrodkach różnią się od siebie znacznie. Wskaźniki zdawalności rozpoczynają się na poziomie 18 % i kończą się w okolicach 55%. W wysyłanych do urzędów  przez WORD-y półrocznych zestawieniach wskaźników zdawalności wykazuje się ośrodki szkolenia, które niezmiennie szkolą niedouczonych kierowców.  Dlaczego wciąż to Ci sami szkoleniowcy wysyłają na egzaminy które trzeba zdawać tyle razy? Nietrudno wyjaśnić. Przykład. Nadal  nawet wśród doświadczonych, dość upartych instruktorów pokutuje zasada "skręć na łuku pola manewrowego za takim a takim słupkiem o tyle obrotów kierownicą potem wyprostuj". Przepraszam czytelnika za te " tyle a tyle" mam jednak przekonanie,  że po tej lekturze ktoś gotów byłby skorzystać z tych "cennych wskazówek". Większość absolwentów kursu wyśmiewa tą  pseudometodę, inni  Ci bardziej doświadczeni na egzaminacyjnych placach manewrowych twierdzą, że to po prostu oszukiwanie kursantów. Przykładów błędów szkoleniowych można by mnożyć, nie w tym rzecz, aby teraz je wyliczać, już widzę oburzenie niektórych szkoleniowców. Rzecz jednak w tym, że słabe przygotowanie do egzaminów wykazują niezmiennie te same ośrodki szkolenia a błędy w przygotowaniu są notowane u tych samych szkoleniowców. Najczęściej niestety dotyczy to OSK zatrudniających jednego lub dwóch instruktorów lub tam pracujących na pół etatu instruktorów. W małych ośrodkach  jakość szkolenia zależy od osobistego zaangażowania właściciela. Tam też notuje się szkoleniowców o najwyższych kwalifikacjach, prawdziwych pasjonatów, którzy to nie mają okazji przekazania swoich doświadczeń młodszym kolegom po fachu. Można by tu dużo napisać jak obchodzi się zapis zobowiązujący instruktora do limitu godzin pracy w tym samym dniu roboczym.  Warto pamiętać jednak, że na rynku w zawodzie instruktora nauki jazdy w ostatnich latach przybyło  wielu nowych ludzi. Nowi instruktorzy  byli przekwalifikowani z innych zawodów za pieniądze wykorzystane z funduszy pomocowych Unii Europejskiej. Ci młodzi fachowcy uprawiali inne zawody, zwykle niezwiązane z ruchem drogowym lub profesją pedagoga np. ekonomista, górnik, przedstawiciel handlowy, pracownik produkcji.
 
     W dyskusji na temat projektu ustawowego obowiązku doszkalania się instruktorów nauki jazdy nie znajdziemy przeciwników doszkalania się, podnoszenia ich zawodowych kwalifikacji. Każdy kto chce samodzielnie śledzić zamiany w przepisach ruchu drogowego i metodach szkolenia wie ile pracy to kosztuje. Wszyscy zainteresowani zgodnie potwierdzają konieczność dyskusji, szkoleń, warsztatów zawodowych z specjalistami, którzy nie tylko na co dzień uprawiają ten trudny zawód instruktora. W 2009 roku w katowickim WORD-zie w seminariach szkoleniowych uczestniczyło około 600 instruktorów. Ta frekwencja odpowiada wprost na pytanie czy tego typu działania są potrzebne? Prowadzącymi zajęcia byli egzaminatorzy, urzędnicy sprawujący nadzór nad OSK, policjanci drogowi, pracownicy urzędów odpowiedzialni za zarządzanie drogami, specjaliści z branżowych wydawnictw.  Jednak pytanie, które powtarza się w tej dyskusji sprowadza się do kwestii: czy szkolenia instruktorów nauki jazdy powinno mieć charakter obowiązkowy? A jeśli obowiązkowy to, czy magiczna ręka rynku zapewni jakość szkoleń doskonalących organizowanych przez OSK dla instruktorów zatrudnionych w okolicznych ośrodkach? Założono, że ta niewidzialna ręka rynku zapewni zdrową konkurencję na rynku szkoleń kierowców. Jednak ta ręka  nie oddziela ośrodków szkolących kierowców, od tych ośrodków które za cel stawiają sobie jedynie zysk. Nie zapominajmy przede wszystkim, że ośrodki konkurują na lokalnym rynku szkolenia kierowców. Czy te same podmioty które na co dzień konkurują ze sobą będą w przyszłości należycie szkolić pracowników dla swojej konkurencji? Czy pozostaje jakaś inna instytucja, która merytorycznie udźwignie zadanie doskonalenia kwalifikacji instruktorów? Urzędy nadzorujące działalność OSK nie poradzą sobie z tym zadaniem, nie posiadają kadry dydaktycznej. Czy byłoby właściwe, gdyby to zadanie powierzyć WORD-om? Jeśli nie im, to komu?

Krzysztof Tomczak
Katowice 09.04.10
 

Niniejsze wskazówki zostały przygotowane dla ośrodków szkolenia kierowców. Wynikają one z praktyki egzaminacyjnej kategorii prawa jazdy "B"- materiały udostępnione przez WORD Katowice zredagowane przez Krzysztofa Tomczaka

1.    Wśród części osób zdających egzamin państwowy występuje brak umiejętności spostrzegania znaków pionowych, w konsekwencji częste przejeżdżanie obok znaku drogowego bez jego zauważenia. Nierozpoznawanie na powierzchni jezdni znaków poziomych, co w konsekwencji prowadzi do gwałtownych nie poprzedzonych  obserwacją i sygnalizowaniem zmian pasów ruchu

METODA: W końcowej części kursu odpytywanie z rozpoznania znaku  po przejechaniu miejsca jego ustawienia. W ten sposób kształtowanie nawyku „ wyszukiwania” przez osobę szkoloną znaków pionowych na drodze

2.    Po przekroczeniu linii podwójnej ciągłej z powodu zablokowania pasa ruchu, np. rozładowywanym samochodem dostawczym poruszanie się pasem ruchu przeznaczonym dla przeciwnego kierunku do miejsca zakończenia tej linii. W konsekwencji długotrwała jazda „ pod prąd”. Ponadto wyprzedzanie pojazdów jednośladowych przez podwójną linię ciągłą wówczas, gdy wcześniej następuje przedłużające się poruszanie np. za rowerzystą. W takich przypadkach najczęściej następuje wyjaśnienie „ bo nie chciałem / am tamować ruchu”

METODA : Dokładne wyjaśnianie podczas kursu teoretycznego w jakich miejscach i dlaczego na drogach wyznacza się „podwójną linę ciągłą”

3.    Brak nawyków wśród absolwentów kursów kierowców poruszania się z obniżoną prędkością w „Strefach zamieszkania” oraz na drogach oznaczonymi znakami „ Strefa ograniczonej prędkości do 30 km/h”. Po przejechaniu pewnego odcinka drogi osoby zdające egzamin zniechęcają do utrzymywania administracyjnie ograniczonych niskich prędkości

METODA: Kształtowanie nawyku poruszania się z obniżoną prędkością w rejonach gdzie odbywa się ruch pieszych poprzez realizację szkolenia podczas zajęć praktycznych

4.    Wśród absolwentów kursu brak nawyków wyszukiwania nie oznakowanych skrzyżowań równorzędnych w rejonach dróg wewnątrz osiedli. Wpojona reguła wynikająca z powielania zachowań na drodze, że „pojazd, który porusza się główną drogą przez rejon osiedli czy stref zamieszkania na drodze na wprost posiada pierwszeństwo”

METODA: Wpajanie zasad pierwszeństwa z prawej strony w rejonach osiedli wówczas, gdy w rejonie skrzyżowania nie występują znaki regulujące zasady pierwszeństwa / zajęcia teoretyczne i praktyczne /

5.    STOPNIOWANIE TRUDNOŚCI PODCZAS OSTATNICH ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH. Ostatnie godziny szkoleniowe powinny obejmować maksymalną na miarę umiejętności kursanta, samodzielność w działaniu za kierownicą. Samodzielność ta będzie w kształtować odpowiedzialność za działanie za kierownicą na egzaminie i w samodzielnym korzystaniu z pojazdu

METODA: W trakcie zajęć praktycznych instruowanie powinno obejmować coraz mniejszą ingerencję w działanie kursanta. Na zajęciach końcowych uwzględnienie w asekuracji jazdy jedynie bezpieczeństwa w ruchu drogowym pojazdu nauki jazdy

6.    Osoby przystępujące do egzaminu państwowego często nie posiadają podstawowej wiedzy na temat przebiegu i zasad oceny egzaminu państwowego. W systemie pojedynczego losowania osób do egzaminu państwowego w WORD Katowice nie istnieje możliwość przed rozpoczęciem egzaminu pełnego omawiania przez egzaminatora tych zasad egzaminu państwowego

METODA: Sumienne przeprowadzanie egzaminu wewnętrznego z wcześniejszym przedstawieniem zadań egzaminacyjnych i występujących w tych zadaniach kryteriach oceny. W praktyce  szkoleniowej przypadki nie zaliczenia egzaminu wewnętrznego i powtarzanie tego egzaminu jest bardzo rzadko realizowane.

7.    Zasady oceny na polu manewrowym mają na celu stwierdzenie: czy kierujący potrafi prawidłowo obserwować drogę wokół pojazdu? Zatem, jeżeli osoba zdająca egzamin prawidłowo obserwuje tor jazdy kierowanego pojazdu i stwierdza, że za chwilę naruszy linię lub słupek powinna zatrzymać się  i podjąć na nowo zadanie egzaminacyjne. W przeciwnym  przypadku, to jest po wyjechaniu poza linię wyznaczającą krawędź pasa ruchu lub także po potrąceniu słupka przez zdającego egzamin egzaminator ma obowiązek zakończyć egzamin. W takim przypadku trzeba przyjąć, że osoba zdająca jeszcze nie  potrafi obserwować drogę podczas manewrowania tak, aby na drodze zatrzymać się przed przeszkodą.

8.    Zjawisko „martwego pola” także ma zastosowanie podczas wjeżdżania zza przeszkody w miejsca szczególnie niebezpiecznych, na przykład na skrzyżowaniach lub w rejonach przejść dla pieszych

METODA: W szkoleniu teoretycznym dokładnie wyjaśniać zjawisko „martwego pola” ang. blind spot. Podczas nauki manewrowania uczyć zasad obserwacji drogi wokół pojazdu uwzględniając zasadę maksymalnej redukcji „pól martwych”
   
9. Wykorzystywanie pasów włączających i wyłączających zgodnie z  odpowiedziami w testach egzaminacyjnych. W rejonie skrzyżowań pasy te powinny służyć jako rozbiegowe lub zwalniające. Wykonywanie tego manewru z płynnym wykorzystaniem tych pasów stwarza możliwość nauki oceny odległości do innych pojazdów podczas ruchu pojazdu.

METODA: Znajdowanie na trasach szkoleniowych miejsc z infrastrukturą drogową umożliwiającą wykonywanie tego typu manewrów

10. Należy oddzielić zasady wynikające z zastosowania reguł pierwszeństwa od zasad sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku jazdy. Podczas dojeżdżania do skrzyżowania z „pierwszeństwem   łamanych” kierunkowskaz włącza się każdorazowo, gdy następuje zmiana kierunku jazdy. Także podczas zmiany kierunku jazdy wynikającej ze znaku nakazu każdorazowo należy sygnalizować tą zmianę kierunku jazdy.

METODA: Podczas szkolenia teoretycznego należy wyjaśniać, że sygnalizowanie zamiaru kierunku ma na celu uczytelnienie działania kierującego na drodze. Użytkownik drogi (pieszy czy też kierujący) nie może wiedzieć czy inny kierujący skorzysta z drogi z pierwszeństwem czy też nie. Wskazanie kierunku jazdy kierunkowskazem bądź też powstrzymanie się od jego włączania podczas jazdy na wprost zapewni czytelność działania kierującego jeszcze przed skrzyżowaniem. Warto zatem, aby kursant zapamiętał, że zasady sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku jazdy nie mają związku wyznaczonymi regułami pierwszeństwa na skrzyżowaniach

1. Ułożenie rąk na kierownicy podczas jazdy na wprost zgodnie ze wzorem w odpowiedziach egzaminacyjnych.

2. Nieuwzględnianie pól martwych podczas wyjeżdżania za przeszkód w miejscach gdzie na drodze obowiązuje kierującego szczególna ostrożność, wyjeżdżanie na drogę zza przeszkód bez uwzględnienia całkowitej drogi zatrzymywania pojazdu.

3. Podczas jazdy egzaminacyjnej przełączanie świateł mijania na światła pozycyjne w wyniku przełączania kierunkowskazów.

4. Nieodkładanie nogi znad pedału sprzęgła, w konsekwencji mimowolne opieranie nogi na pedale i jazda na „półsprzęgle”.

5. Realizowanie nieprawidłowej techniki zmiany biegu podczas skręcania. Na przykład podczas wykonywania skrętu na skrzyżowaniu poruszanie się z wyłączonym napędem i włączanie tego napędu, gdy pojazd jeszcze porusza się przed wyprostowaniem toru jazdy. Stosowanie podczas nauki jazdy zasady włączania odpowiedniego biegu i zwolnienia sprzęgła przed rozpoczęciem manewru. Wówczas to kierujący porusza się w miejscach podatnych na poślizg z włączonym napędem, zmniejsza zatem skłonności pojazdu do utraty przyczepności.

6. W pierwszym zadaniu egzaminacyjnym ocenia się regulowanie siedzenia /odległość od kierownicy i wysokość/, oparcia /kąt odchylenia/ i wysokość zagłówka fotela kierowcy. Osoby zdające egzamin słabo znają zasady regulacji tych elementów. Zatem regulacja odległości do mechanizmów sterowania pojazdem następuje intuicyjnie. Osoby o nietypowej budowie ciała posługując się intuicją z zasady pozycję za kierownicą regulują nieprawidłowo. Na przykład niewyregulowany zagłówek kierowcy może dodatkowo uszkodzić kręgosłup kierowcy w części szyjnej podczas nawet niewielkiej kolizji na drodze, natomiast nieprawidłowy odstęp od kierownicy znacznie wydłuży manewr awaryjnego omijania przeszkody. Podczas do egzaminów dla przyszłych kierowców regulacja zagłówka fotela kierowcy jest elementem najczęściej pomijanym w przygotowaniu do jazd.

1. Dobre przygotowanie w zakresie sprawdzania podstawowych elementów pojazdów odpowiedzialnych bezpośrednio za bezpieczeństwo jazdy. Niepowodzenie w zaliczeniu tego zadania egzaminacyjnego ma bezpośredni wpływ na psychiczny komfort osoby, która za chwilę rozpocznie jazdę egzaminacyjną.

2. Przed przystąpieniem do egzaminu istnieje możliwość zapytania egzaminatora na temat kryteriów oceny egzaminu praktycznego, co umożliwi nawiązanie pierwszego kontaktu z nieznaną osobą przyjmującą egzamin i unikanie ewentualnych błędów w zadaniach, które nie są do końca zrozumiałe.

3. Egzaminator na podstawie popełnianych błędów potrafi wskazać drogę ich naprawienia. Zwykle posiada on także umiejętność wskazania metody usunięcia błędów. W przypadku niepowodzenia na egzaminie w dalszym szkoleniu  właściwa byłoby analiza przez instruktora nauki jazdy arkusza wyniku egzaminu. Zasada ta powinna dotyczyć  również szkolenia pięciogodzinnego po trzech nieudanych egzaminach. Szkolenie doskonalące powinno zostać zindywidualizowane, zaplanowane i powinno przede wszystkim obejmować sytuacje, w których nie powiodło się na egzaminach państwowych.

4. Skorzystanie z rezygnacji z posiadanego pierwszeństwa przez innego kierującego może być potwierdzone na egzaminie zapytaniem do egzaminatora przez osoby zdającą „Czy mogę skorzystać…?”

5. Obecność na egzaminach państwowych uprawnionych instruktorów prowadzących szkolenie umożliwia wykorzystanie osobistych  doświadczeń z przebiegu egzaminów także w szkoleniu innych kursantów. Niestety z obserwacji w WORD Katowice należy zauważyć, że zwykle  na egzamin z kursantem zgłaszają się instruktorzy, którzy stanowią grupę liderów w OSK

W dn.27.06.2010 roku Word Katowice we współpracy z Sosnowieckim Stowarzyszeniem Sportu Samochodowego S4 zorganizowało zawody dla czynnych instruktorów nauki jazdy. Instruktorzy konkurowali w jeździe sprawnościowej pojazdami przeznaczonymi do szkolenia kierowców. Zawody te odbyły się na terenie oddziału terenowego WORD w Dąbrowie Górniczej oraz na terenie targów EXPO SILESIA podczas organizowanych tam Auto Moto Show 2010. Zawody te na targach były połączone z prezentacją oferty szkoleniowej Ośrodków Szkolenia Kierowców.
 

WORD Katowice Informuje osóby przystępujące do egzaminu kat. B prawa jazdy oraz  Ośrodki Szkolenia Kierowców

Uprzejmie informujemy, że w wyniku realizacji przetargu na dostawę nowych pojazdów egzaminacyjnych wprowadzamy do egzaminów państwowych na prawo jazdy nową markę. W miesiącu listopadzie 2010 roku planujemy wprowadzanie w Oddziałach Terenowych Tychy, Katowice, Dąbrowa Górnicza oraz w grudniu 2010 roku w Rybniku, Jastrzębiu Zdroju i Bytomiu nowych pojazdów marki Toyota Yaris przeznaczone dla kategorii B prawa jazdy.

 
Dane techniczne:
model 2010 roku
nadwozie pięciodrzwiowe
silnik 1,33 VVT-i
skrzynia biegów - sześciobiegowa.

 
Na chwile obecną ze względów organizacyjnych  nie przewidujemy wykorzystania pojazdów szkoleniowych z OSK dla potrzeb egzaminów państwowych kategorii B prawa jazdy.
 

Życzymy pomyślnych wyników z egzaminów na nowych pojazdach.