|
STRES. Czym jest i jaki ma wpływ na osobę?
Większość osób zdających egzamin na prawo jazdy doświadcza silnego stresu. Te artykuły mają ci pomóc zrozumieć czym jest stres, co wpływa na jego natężenie i co możesz zrobić, by był twoim sprzymierzeńcem, a nie przeciwnikiem.
Stres (wg Strelaua) to stan, w którym doświadcza się silnych emocji nieprzyjemnych takich jak lęk, złość czy wrogość itp. Wyraźnie doświadcza się również zmian fizjologicznych w organizmie takich jak: pocenie się, drżenie, podwyższone ciśnienie krwi itp. Poziom stresu głównie zależy od tego czy ocenimy nasze zasoby (umiejętności) jako wystarczające do poradzenia sobie z daną sytuacją czy nie. Selye, wybitny fizjolog, podkreśla, że stres jest dynamiczną reakcją, która ma służyć adaptacji człowieka do nowych warunków, skłania do uruchomienia różnych zachowań, mających na celu przywrócenie utraconej równowagi.
Subiektywna ocena
Przeżywanie stresu jest ściśle związane z naszą oceną sytuacji. Jeśli nam się wydaje, że sobie nie poradzimy z wykonaniem zadania, bo jest dla nas za trudne, to będziemy doświadczać stresu, nawet wtedy, gdy obiektywnie nasze umiejętności wystarczą do realizacji zadania. Te myśli: „nie dam rady, nie poradzę sobie, to za trudne…” mogą być jawne lub ukryte, czyli możesz być ich świadomy lub nie. Punktem wyjścia do każdej zmiany jest świadomość, bo trudno jest zmienić coś, z czego nie zdajemy sobie sprawy, dlatego warto w sytuacji stresowej, zadać sobie pytanie: co ja właściwie myślę? Czy wierzę w siebie?
W przeżywaniu stresu większe znaczenie ma nasze nastawienie subiektywne niż realna ocena. Objawy są tym silniejsze im bardziej uznajemy, że nie poradzimy sobie z tą sytuacją, że jest ona za trudna, że za mało umiemy, że instruktor każe nam wykonać najtrudniejsze manewry i w ogóle będzie wszystko utrudniał. Podsumowując: w dużej mierze od ciebie zależy jak będziesz reagował w trudnej sytuacji i jak silny będziesz przeżywał stres. Sytuacja każdego egzaminu jest sytuacją stresową, bo nigdy nie wiadomo co się wydarzy. Zawsze jest jakaś niepewność, ale zakładając same najgorsze rozwiązania nie pomagasz sobie na pewno. Zmieniając swoje nastawienie i myślenie masz wpływ na to jak przeżyjesz sam egzamin.
Mobilizacja czy demobilizacja
Stres jest naturalną reakcją naszego organizmu na zagrożenie. Ma ona służyć mobilizacji całego organizmu, by podjąć skutecznie działanie i przywrócić utraconą równowagę organizmowi. Jak pewnie zauważyłeś reakcja stresowa jest złożona. Można w niej wyróżnić trzy stadia: mobilizację, adaptację, destrukcję.
Najpierw działa na nas jakiś bodziec, który jest uznawany za szkodliwy. Jest alarm i mobilizacja. Ciało wysyła specjalną informację do naszego umysłu o tym zdarzeniu, przez różne reakcje fizjologiczne, jakie w nim zachodzą. Organizm przyzwyczaja się do warunków i w miarę dobrze sobie radzi, gdy jednak stresor nie ustępuje pojawia się faza wyczerpania, destrukcji, która objawia się podobnie do reakcji alarmowej, ale zwiastuje rozregulowanie organizmu i wyczerpanie. Długotrwały stres może być zagrażający dla samopoczucia psychicznego, ale i dla zdrowia fizycznego. Na szczęście egzamin na prawo jazdy zalicza się do sytuacji stresowych ograniczonych w czasie. Wyobraź sobie, że wchodzisz do domu znajomych, bo drzwi były otwarte i tam wita cię wielki, groźny pies. To co pojawi się w Tobie, to reakcja alarmowa. Prawdopodobnie gdy będziesz przechodził kilka tygodni po tym wydarzeniu koło ich domu, na samą myśl twój organizm może zareagować podobnie. A jak widzisz jadący czerwony samochód jazdy egzaminacyjnej, a kilka dni wcześniej oblałeś egzamin?
Nie tylko rzeczywiste bodźce wywołują stres, ale też myślenie o nich. Dlatego twoje nastawienie i myślenie jest takie ważne w walce ze stresem. Za chwilę dowiesz się jak stres wpływa na działanie i jak może wpływać na ciebie podczas egzaminu na prawo jazdy.
Wpływ stresu na działanie
Spójrz na wykres przedstawiający zależność efektywności działania od siły pobudzenia, które nazywane jest Prawem Yerkesa – Dodsona.
 Pobudzenie emocjonalne to jest to wszystko, co przeżywasz podczas egzaminu i nazywasz stresem. Ono powoli wzrasta wraz ze zbliżającą się godziną egzaminu. To jest potrzebne byś się odpowiednio zmobilizował do wykonana tak wielu złożonych zadań. Gdy będziesz za mało zmobilizowany lub miał za słabą motywację, to nie wykorzystasz maksymalnie swoich możliwości. Jeśli masz za słabą motywację do nauki jazdy, to nie nauczysz się tyle ile byś mógł, gdyby ci bardziej zależało. Jeśli stres, który przeżywasz jest na średnim poziomie (lub masz motywację ani nie za niską, ani nie za wysoką), to będzie cię mobilizować i twój umysł będzie maksymalnie skoncentrowany, a przez to szanse na zdanie egzaminu są duże, jeśli jesteś oczywiście dobrze przygotowany. Problem zaczyna się wtedy, gdy stres jest za silny wówczas ma dezorganizujący wpływ na nasze działanie. Podobnie jest wtedy, gdy za bardzo nam na czymś zależy, mamy za silną motywację, ona może wywołać również taki stan napięcia który będzie zbyt silny a przez to dezorganizujący. Z moich obserwacji i rozmów wynika, że u wielu osób stres przekracza punkt optimum i zamiast mobilizować, dezorganizuje. Wtedy zawęża się nasze pole uwagi i podczas jazdy można po prostu czegoś nie zauważyć, z napięcia można pomylić drzwi kierowcy, można mieć problem z płynnym ruszeniem bo nogi się trzęsą itp.
To nie wszystko o wpływie stresu na nasze działanie. Czasem nawet gdy jest silny potrafimy efektywnie działać. To zależy od trudności zadania (przedstawia to kolejny wykres).
Jeśli zadanie jest łatwe to nawet silny stres i motywacja, nie będą nam przeszkadzać, a nawet będą mobilizować, dopiero skrajny stres może wpłynąć niekorzystnie. Odwrotnie jest w przypadku zadań trudnych. Poziom stresu musi być o wiele niższy, aby pomagał. Dla wielu osób egzamin na prawo jazdy jest zadaniem trudnym, a co się z tym wiąże stres nie powinien być zbyt silny, bo wtedy utrudnia zdanie, dlatego tak istotna jest praca nad sobą przed egzaminem, a nie tylko nauka testów i praktycznej jazdy.
Dowiedziałeś się już czym jest stres i jak na nas wpływa. Zachęcam do przeczytania artykułu, który wyjaśni ci od jakich czynników zależy jego natężenie czyli dlaczego się tak stresujemy.
|
